Өзбекстандық суретшілер Дохадағы халықаралық көрмеде
Өзбекстандық үш суретші Катар астанасы Дохада өтіп жатқан екінші Design Doha биенналесінде дәстүрлі гүл өрнектерін шыны мүсін, кесте және миниатюралық сурет өнері арқылы жаңаша ұсынды. «A Leaf from the Rose Garden» (Раушан бағынан бір жапырақ) деп аталған көрме XIII ғасырдағы парсы әдеби классикасынан шабыт алған. Көрмені Өзбекстанның Өнер және мәдениетті дамыту қоры (ACDF) ұйымдастырды.
Көрменің мазмұны мен мағынасы
Көрме 2026 жылдың 5 қарашасында ашылып, 2027 жылдың 31 қаңтарына дейін жалғасады. Онда Ташкенттегі суретшілер Рубен Саакян мен Мадина Касимбаева, сондай-ақ Бұхарадағы суретші Давлат Тошев қатысады. Әрқайсысы гүлді өрнектеуді өз материалы мен техникасы арқылы зерттейді. Көрме орны — Доханың ең көне тарихи аудандарының бірі Ферейж әл-Асмахтағы дәстүрлі аулалы үй.
Көрме атауы 1258 жылы парсы ақыны Саади Ширази жазған «Гулистан» («Раушан бағы») шығармасына сілтеме жасайды. Шығарма кіріспесінде Саади үзілген гүлдің қысқа ғұмырын әдебиет арқылы сақталатын бақтың ұзақ ғұмырымен салыстырады. Көрме көркем дәстүрлердің шеберлер арасындағы білім мен дағды арқылы ұрпақтан ұрпаққа қалай жалғасатынын зерттейді.
Үш суретші, бір гүлдік мотив
- Рубен Саакян — гүл суретшісі және дизайнер. Ол үйдің орталық ауласында шыны гүлдерден жасалған ауқымды инсталляция ұсынады. Бұл жұмыс оның 2024 жылы Венецияда көрсетілген «Fragile Garden» жобасын жалғастырады. Венециялық Laguna~B компаниясымен бірлесіп жасалған сол жобада Бұхара кестесінің мотивтері 500-ден астам қолдан жасалған шыны элементке айналған болатын.
- Мадина Касимбаева — дәстүрлі сузани кестесінің шебері. Оның туындыларында гүл өрнектері түрлі-түсті жіптермен және күрделі тігістермен бейнеленген. Сузани кестесі дәстүрлі түрде отбасылық өмірмен, мерекелермен және өнер білімін ұрпақтан ұрпаққа берумен байланысты.
- Давлат Тошев — миниатюралық сурет, каллиграфия және дәстүрлі қағаз жасау өнерімен айналысады. Оның жұмысы миниатюраның дәлдігін су бетінде жасалып, қағазға түсірілетін эбру техникасының ағымды өрнектерімен ұштастырады.
Аймақтық ынтымақтастықтың кеңеюі
Өзбекстанның биенналеге қатысуы ACDF мен Катар мұражайларының 2026 жылдың 3 қыркүйегінде қол қойған бес жылдық ынтымақтастық келісімін іске асыруымен тұспа-тұс келді. Келісім суретшілердің шығармашылық тағылымдамаларын, бірлескен көрмелерді және кәсіби оқытуды қарастырады. Бұған дейін Өзбекстан 2024 жылы алғашқы Design Doha биенналесіне қатысып, «Crafting Uzbekistan: Tradition in Threads» көрмесін ұсынған болатын. Сонымен қатар биыл сәуірде ACDF Милан дизайн апталығында «When Apricots Blossom» көрмесін өткізіп, Арал теңізінің тартылуы сияқты Қарақалпақстанның экологиялық мәселелерін халықаралық дизайнерлер мен өзбек қолөнершілерінің ынтымақтастығы арқылы таныстырды.
Сарапшылардың пікірінше, мұндай көрмелер Өзбекстанның мәдени дипломатиясын нығайтып, Орталық Азияның дәстүрлі қолөнерін жаһандық дизайн кеңістігіне шығаруға ықпал етеді. ACDF төрағасы Гайане Умерованың айтуынша, көрме қор жұмысының негізгі идеясын көрсетеді: мәдени мұра оны жалғастырып, қайта түсіндіріп, өзгертіп отыратын адамдар арқылы сақталады.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: Sample of Davlat Toshev’s work. All images courtesy of the Uzbekistan Art and Culture Development Foundation (ACDF) / Times of Central Asia
