Халықтың бағаны қабылдауы ресми деректерден асып түсті
Өзбекстан Республикасы Орталық банкінің сауалына сәйкес, ел тұрғындары бағаның ресми инфляция көрсеткішінен әлдеқайда жылдам өскенін сезінеді. Респонденттер қыркүйекте жылдық баға өсімін 9,2% деп бағалаған, ал ресми инфляция деңгейі 6,4% болды. Бұл айырмашылық халықтың инфляциялық күтуі мен статистикалық көрсеткіштер арасындағы алшақтықты көрсетеді.
Сауал қамтитын ауқым және аймақтық ерекшеліктер
Сауал 2 726 тұрғынды қамтып, олардың соңғы 12 айдағы баға өзгерістерін қабылдауын өлшеді. Экономист Отабек Бакиров сілтеме жасаған деректерге сәйкес, жалпы елдік бағалау тамыздағы 10,1%-дан 0,9 пайыздық тармаққа төмендеді. Аймақтар бойынша ең жоғары көрсеткіш Ташкентте тіркеліп, 11,9% болды, ал зейнеткерлер ел бойынша жылдық баға өсімін 12,5% деп бағалады, бұл олардың тамыздағы бағасынан 3,1 пайыздық тармаққа жоғары.
Баға өсімінің негізгі көздері
Респонденттер ең жиі атаған баға өсімінің көздері — ет және сүт өнімдері (56%), одан кейін бензин мен басқа отын түрлері (53%) және электр энергиясы мен табиғи газ (36%). Тамызбен салыстырғанда электр энергиясы мен табиғи газ бағасының айтарлықтай өскенін хабарлаған респонденттер үлесі 17 пайыздық тармаққа артты. Отын бағасы мен көлік қызметтерін атағандар үлесі 11 тармаққа, мейрамханалар — тоғыз, білім беру — сегіз, денсаулық сақтау — жеті тармаққа өсті. Бұл көрсеткіштер бағаның өсу мөлшерін емес, бағаның өскенін хабарлаған адамдар үлесінің өзгерісін өлшейді.
Орталық банктің болжамы мен экономикалық контекст
4 қарашада Орталық банк жыл соңына арналған инфляция болжамын 6,5%-дан 7%-ға көтеріп, негізгі мөлшерлемені 14% деңгейінде сақтап қалды. Бұл шешім ішкі сұраныстың күштілігімен және баға қысымының тұрақтылығымен түсіндіріледі. Қаңтар–қыркүйек айларында Өзбекстан экономикасы өнеркәсіп, құрылыс және қызметтер салаларының қолдауымен жылдық мәнде 8,3%-ға өсті, ал банк 2026 жылға шамамен 8% өсім күтеді.
Банктің пікірінше, сұраныс экономиканың тауар мен қызмет ұсыну қабілетінен асып түсіп, инфляциялық қысымды күшейтеді. Әлемдік азық-түлік және энергия бағаларының ауытқуы импорт пен көлік шығындарын өсіруі мүмкін, ал мемлекет реттейтін тарифтердің жоспарлы өсуі тағы бір инфляциялық тәуекел болып табылады. Қыркүйекте негізгі инфляция 5,5% деңгейінде тұрды, ал Орталық банк жалпы инфляция 2027 жылдың соңына қарай 5% мақсатына төмендейді деп күтеді.
Аймақтық салыстыру
Көршілес Қазақстанда қыркүйекте жылдық инфляция 9,3% болды, ал үй шаруашылықтары келесі жылда баға 11,8%-ға өседі деп күтті. Қазақстан Ұлттық банкі 23 қазанда негізгі мөлшерлемені 15,75%-ға төмендетіп, 2026 жылғы төртінші қатарынан жеңілдету жасады және одан әрі төмендету уақытша тоқтатылуы мүмкін екенін меңзеді.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: Image: @depositphotos / Times of Central Asia
