Қазақстан фармацевтикалық тәуелсіздікке бет алды
Қазақстан 2034 жылға қарай шамамен 862 млн долларлық сегіз инвестициялық жоба аясында 500-ге жуық дәрі түрін отандық өндірісте шығаруды жоспарлап отыр. Бұл туралы Денсаулық сақтау министрлігі 3 қарашада хабарлады. Жобалар 1200-ден астам жұмыс орнын құрып, елдің импорттық дәрі-дәрмекке тәуелділігін төмендетуге бағытталған.
Кезең-кезеңімен өндіріс
Өндіріс кезең-кезеңімен жүргізіледі: алғашқы 300 дәрі 2027–2030 жылдары, тағы 194 дәрі 2034 жылға қарай шығарылады. Жобалар онкологиялық, жүрек-қан тамырлары және аутоиммундық аурулар, инфекциялар, сирек кездесетін аурулар мен қант диабетін емдеуге арналған дәрілерді қамтиды. Сегіз компаниямен инвестициялық келісімдерге қол қойылған, олардың қатарында Chimpharm, Nobel, Rompharm, Abdi Ibrahim Global Pharm және Steppe Pharmaceuticals бар.
Нарықтағы үлес және өндірістің өсуі
Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметінше, Қазақстанның фармацевтикалық нарығы 2025 жылы 2,84 млрд долларға жеткен. Сол жылы отандық өндірілген дәрілер мен медициналық бұйымдар нарықтың құны бойынша тек 15%-ын құраған, бұл 2024 жылғы 15,1%-дан айтарлықтай өзгермеген. Алайда сатылған дәрі қаптамаларының 42%-ы қазақстандық өндірушілерге тиесілі, яғни жергілікті өндіріс көлемі бойынша құндық көрсеткішке қарағанда әлдеқайда жоғары үлеске ие.
3 қарашадағы үкімет отырысында Премьер-министр Олжас Бектенов қарапайым құю және қаптаудан бастап, белсенді фармацевтикалық ингредиенттерді өндіруді қоса алғанда, толық циклді фармацевтикалық өндіріске көшуді талап етті. Бұл мамандандырылған жабдықтарға, техникалық сараптамаға және сапаны бақылау жүйелеріне инвестиция салуды қажет етеді. Қазіргі уақытта Қазақстанда дәрі шығаратын 43 компания, ал медициналық бұйымдар өндіретін 166 компания жұмыс істейді.
Жаңа зауыттар мен экспорттық әлеует
Жоспарланған нысандардың бірін Steppe Pharmaceuticals компаниясы Алматы маңындағы Алатау арнайы экономикалық аймағында салады. Шамамен 67 млн долларлық жоба 20 дәрі түрін, оның ішінде онкологиялық және сирек ауруларды емдеуге арналған дәрілерді өндіруге арналған. Кәсіпорын 2031 жылы жұмысын бастап, 2032 жылы толық қуатқа шығуы, ал 2034 жылы негізгі өнім желілері бойынша толық циклді өндіріс қамтамасыз етілуі жоспарлануда.
Отандық фармацевтикалық өнім көлемі қазірдің өзінде артып келеді. 2026 жылдың қаңтар-тамыз айларында өндіріс 346 млн долларға жетіп, 2025 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 30%-ға өскен. Соңғы екі жылда салаға инвестиция 3,3 есе, ал экспорт 1,9 есе өсті. Қазақстандық фармацевтикалық өнімдердің негізгі сатып алушылары – Ресей, Қырғызстан, Өзбекстан, Моңғолия және Молдова.
Импорттық дәрілерді тіркеуді жеделдету
Қазақстан сонымен қатар импорттық дәрілерді тіркеу рәсімін жеделдетуді жоспарлап отыр. Фармацевтикалық реттеу жүйесі қалыптасқан елдерден келетін өнімдер үшін 15 жұмыс күнінен тұратын рәсім енгізілген. Осы рәсім арқылы АҚШ, Германия, Франция, Дания, Ұлыбритания және Оңтүстік Кореядан келген 16 дәрі мен медициналық бұйым тіркелген. Сондай-ақ мемлекеттік орталықтандырылған дистрибьютор сатып алған бұрын тіркелмеген 112-ден астам дәріні тіркеу басталды, олардың қатарында ауыр және сирек ауруларды емдеуге арналған дәрілер бар.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: deposit photos / Times of Central Asia
