Қазақстанда сталкерлікке қарсы заңнаманы күшейту
Қазақстанда қайталанған сталкерлік әрекеттер үшін жазаны қатайту мәселесі талқылануда. Мәжілісте ұсынылған түзетулерге сәйкес, мұндай қылмыстар үшін бес жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы енгізілуі мүмкін. Бұл бастама азаматтарды қудалаудан қорғауды күшейту және бұрынғы заңнамадағы олқылықтарды жою мақсатын көздейді.
Сталкерлік, яғни адамның еркіне қарсы онымен байланыс орнатуға немесе оны бақылауға қайталанатын әрекеттер үшін қылмыстық жауапкершілік Қазақстанда 2025 жылы енгізілген болатын. Қазіргі таңда мұндай әрекеттер үшін айыппұл, түзеу жұмыстары, қоғамдық жұмыстар немесе 50 күнге дейін қамауға алу жазасы қарастырылған. Егер сталкерлік зорлық-зомбылық, қорқыту немесе жеке өмірге қол сұғумен қатар жүрсе, қылмыскерлер Қылмыстық кодекстің басқа баптары бойынша екі жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасына тартылуы мүмкін.
Заңнаманы күшейту қажеттілігі
Ішкі істер министрлігінің Тергеу департаменті басшысының орынбасары Амангелді Досжановтың айтуынша, заң күшіне енгеннен бері 274 қылмыстық іс қозғалып, оның 83-і сотқа жіберілген және 59 адам сотталған. Алайда, талқылауға қатысушылар қазіргі заңнаманың жекелеген оқиғалар мен ұзаққа созылған, жүйелі қудалауды жеткілікті түрде ажыратпайтынын атап өтті. Астана қалалық адвокаттар алқасының мүшесі Әсел Тоқаеваның пікірінше, «қазіргі уақытта бір реттік қалаусыз байланыс жағдайларына да, жүйелі сталкерлікке де бірдей жаза қолданылады».
Ішкі істер министрінің орынбасары Санжар Әділов құқық қорғау органдары сталкерлік үшін сотталған адамдардың жазасын өтегеннен кейін өз әрекеттерін қайта жалғастырған жағдайларға тап болғанын мәлімдеді. Осыған байланысты, Қылмыстық кодекстің 115-1-бабына өзгерістер енгізу ұсынылып отыр. Ұсынылып отырған өзгерістерге сәйкес, қайталанған сталкерлік орташа ауырлықтағы қылмыстар қатарына жатқызылып, бес жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасын қарастыруы мүмкін.
Әйелдерге қатысты зорлық-зомбылықтың алдын алу шаралары
Дөңгелек үстел отырысында әйелдерге қатысты зорлық-зомбылықтың алдын алу және тұрмыстық зорлық-зомбылық құрбандарын қорғауды кеңейтуге бағытталған шаралар да қаралды. Әділовтің айтуынша, жыл басынан бері соттар 49 тұрмыстық зорлық-зомбылық жасаған адамға жәбірленушілерге жақындауға тыйым салған, ал 9200 қылмыскерге арнайы мінез-құлық шектеулері енгізілген. Олардың 8300-ден астамына алкоголь ішуге тыйым салынған.
Ішкі істер министрлігінің мәліметінше, биыл тұрмыстық зорлық-зомбылыққа қатысты істер бойынша 41 000-нан астам адам әкімшілік жауапкершілікке тартылған, ал 11 000-нан астам қылмыскер әкімшілік қамауға алынған. Сондай-ақ, сот белгілеген шектеулерді бұзғаны үшін 10 000-нан астам адам жазаланып, міндетті психологиялық түзету бағдарламаларынан өтуге міндеттелген.
Қазақстан сталкерлікке қарсы құқықтық қорғауды кеңейтіп жатқан жалғыз ел емес. Бұған дейін хабарланғандай, көрші Қырғызстан да гендерлік зорлық-зомбылықпен күресу аясында сталкерлік үшін қылмыстық жауапкершілікті енгізуге кіріскен.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: @depositphotos / Times of Central Asia