Үшінші АЭС: қарастырылып отырған алаңдар
Қазақстан үшінші атом электр станциясын салу үшін екі ықтимал алаңды қарастырып отыр. Атом энергиясы агенттігі төрағасы Алмасадам Сәтқалиевтің айтуынша, бұл туралы 2 қарашада парламенттік комитет отырысында мәлім етілді. Бірінші нұсқа — елдің шығысындағы Курчатов қаласы, екіншісі — Батыс Қазақстандағы әзірге нақтыланбаған нысан. Алаңдар алдын ала зерттеулер нәтижесінде айқындалған, бірақ түпкілікті шешім әлі қабылданған жоқ.
Станцияның техникалық сипаты
Сәтқалиевтің сөзінше, қуаты 300–600 мегаватт болатын орта қуатты станция қарастырылуда. Ол электр энергиясын өндірумен қатар жылумен қамтамасыз етіп, суды тұщыландыра алады. Бұл — тек энергетикалық емес, сонымен бірге өңірлердің су және жылу мәселелерін шешуге бағытталған кешенді тәсіл.
Алаңдардың тарихи негізі
Курчатов Абай облысында орналасқан және кеңес дәуірінде Семей ядролық полигонының жұмысын қамтамасыз еткен. Қазір мұнда Қазақстанның Ұлттық ядролық орталығы орналасқан. Батыс Қазақстанда Ақтаудағы БН-350 жылдам нейтронды реакторы 1999 жылға дейін жұмыс істеп, электр энергиясын өндіріп, суды тұщыландырған.
«Батыс Қазақстанда реакторды пайдаланудың бірегей тәжірибесі бар. Курчатов — ядролық мамандардың қаласы. Барлық қажетті құзыреттілік бар», — деді Сәтқалиев.
Ядролық стратегия және алдыңғы жобалар
2024 жылғы 6 қазандағы референдумда қатысушылардың 71,12%-ы АЭС салуды қолдады. 2026 жылдың сәуірінде Қазақстан 2050 жылға қарай кемінде үш станцияны іске қосуды көздейтін ядролық сала стратегиясын қабылдады. Бірінші станция — Балқаш АЭС-і Алматы облысының Жамбыл ауданында, Балқаш көлінің жағасындағы Үлкен ауылының маңында салынады деп жоспарланып отыр; жобаға Ресейдің «Росатом» мемлекеттік корпорациясы тартылған. Жоба қуаты 2,4 гигаватт болатын екі реакторды қамтиды, бірінші реактор 2034 жылы іске қосылуы күтілуде.
Сәтқалиевтің айтуынша, Балқаш алаңындағы инженерлік зерттеулер аяқталуға жақын, құрылыс 2027 жылы басталады деп жоспарланған. Дайындық жұмыстары 2025 жылдың тамызында басталған. Сол аудан екінші станция үшін де таңдалған, ол шартты түрде «Мойынқұм» деп аталады; жобаның басым мердігері ретінде Қытайдың ядролық корпорациясы (CNNC) қарастырылуда.
Кадрлар және уран қоры
- Бір станцияның құрылысы шарықтау кезеңінде 10 мыңнан астам жұмысшыны, ал пайдалану үшін шамамен 1 800 маманды қажет етеді.
- Үкімет 2027–2031 жылдарға арналған ядролық сала кадрларын даярлаудың кешенді жоспарын бекітті: оқу бағдарламалары жаңартылып, тағылымдамалар мен халықаралық ынтымақтастық көзделген.
- 2025 жылы Қазақстанның алты университеті ядролық сала үшін мамандар даярлады, инженерлік бағдарламаларға шамамен 1 000 студент қабылданды.
- Стратегия 2050 жылға қарай кемінде 150 мың тонна ураннан тұратын мемлекеттік стратегиялық қор құруды көздейді; қордың тетіктері әлі әзірленуде.
Осылайша, үшінші АЭС алаңының таңдауы елдің ядролық энергетиканы кезең-кезеңімен дамыту стратегиясының бөлігі ретінде қарастырылуда. Алаңдардың қорытынды таңдауы техникалық-экономикалық негіздеме мен инфрақұрылымдық мүмкіндіктерге байланысты болады.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: Image: @depositphotos / Times of Central Asia
