Өзбекстанның тау-кен саласын цифрландыру стратегиясы
Өзбекстан тау-кен және геология саласын цифрлық трансформациялауды қолға алып, минералдық ресурстарды барлау, басқару және өндірістік процестерде жасанды интеллектінің (AI) орталық рөл атқаруын көздеп отыр. Бұл бастама ел экономикасының негізгі секторларының бірінде тиімділікті арттыруға бағытталған.
Президент Шавкат Мирзиёев 9 маусымда салаға цифрлық технологиялар мен AI енгізу жоспарларын талқылаған болатын. 2025 жылы тау-кен және геология кәсіпорындары Өзбекстанның өнеркәсіптік өнімінің 20%-ын құрап, бюджетке 118,5 триллион сум кіріс әкелген. Үкімет технологиялық жаңғыртуды тиімділікті арттыру, инвестиция тарту және елдің ұзақ мерзімді ресурстық базасын кеңейту үшін басымдық ретінде қарастырады.
AI және цифрлық геология арқылы өндірістік тиімділікті арттыру
Соңғы уақытта цифрландыру бағытында айтарлықтай ілгерілеу байқалды. Ірі тау-кен кәсіпорындары 2025 жылы операциялық шығындарды 7,3 триллион сумға, ал өндіріс шығындарын 9,1%-ға қысқартты. Сондай-ақ, «Геомониторинг» ақпараттық жүйесі іске қосылып, 2000-нан астам минералдық кен орны туралы деректер цифрландырылды. Алдағы бес жылда Өзбекстан өзінің дәлелденген қорларын 879 тонна алтынға, 510 тонна күміске және 676 000 тонна мысқа арттыруды жоспарлап отыр. AI технологиялары геологиялық деректерді талдауды жеделдету, қорларды бағалауды жақсарту, перспективалы кен орындарын болжау және бұрғылау тиімділігін арттыру үшін геологиялық барлау процесіне енгізіледі.
Ұлттық геологиялық дерекқор және инвестициялық жоспарлар
Саланың технологиялық трансформациясын жаңа деңгейге көтеру үшін AI арқылы өндірістік процестерді басқару және талдау жүйелерін құру тапсырылды. Бұл шаралар өндіріс шығындарын 10%-ға қысқартып, жаңа кен орындарын анықтау уақытын екі есеге қысқартуы мүмкін. Стратегияның негізгі элементі – Ұлттық геологиялық дерекқорды құру. 36 000-нан астам геологиялық есептер мен бастапқы деректер цифрландырылып, Технологиялық трансформация орталығы құрылады. Бұл геологиялық деректерді өңдеу жылдамдығы мен сапасын екі есе арттырып, қорларды бағалауды жеделдетеді.
2030 жылға қарай геология және тау-кен саласына 30 миллиард доллар инвестиция тарту жоспарланған. Бұл мақсатқа жету үшін 2026-2030 жылдар аралығында алты ірі кәсіпорында (Навои тау-кен-металлургия комбинаты, Алмалық тау-кен-металлургия комбинаты, Навоиуран, Өзметкомбинат, Өзбеккөмір және Өзбекстан технологиялық металдар кешені) 32 цифрлық және AI-ға бағытталған жобалар іске асырылады. Бұл жобалар операциялық тиімділікті 7%-ға, машиналар мен жабдықтардың сенімділігін 20%-ға, энергия тиімділігін 8%-ға арттырып, адам факторына байланысты қателер мен тәуекелдерді 15%-ға азайтады.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: @depositphotos / Times of Central Asia