Өзбекстан мен Қазақстан Каспий порттары арқылы жүк тасымалын ұлғайтуға келісті
Қазақстан мен Өзбекстан премьер-министрлері Әлихан Смайылов пен Абдулла Арипов Ақтау халықаралық теңіз сауда портына жасаған сапары барысында жүк тасымалын арттыру жоспарын талқылады. Нәтижесінде екі елдің ұлттық теміржол компанияларына Өзбекстан жүктерінің Ақтау және Құрық арқылы өтуін көбейту жөніндегі жоспарды әзірлеу тапсырылды.
Орта дәліздің рөлі
Ақтау мен Құрық — Транскаспий халықаралық көлік бағытының (Орта дәліз) негізгі порттары. Бұл теміржол-теңіз маршруты Қытай мен Еуропаны Қазақстан, Каспий теңізі, Әзірбайжан, Грузия және Түркия арқылы байланыстырады. Өзбекстан үшін, әлемдегі екі қос құрлықты елдің бірі ретінде, бұл порттар дәліздің батыс бөлігіне шығу мүмкіндігін береді.
Жүк көлемінің өсуі
Қазақстан үкіметінің мәліметінше, 2025 жылы Ақтау мен Құрық арқылы Өзбекстан жүктерінің көлемі 60%-дан астамға өскен. Смайыловтың айтуынша, мақсат — Орталық Азия елдерінің жүктерін Кавказ, Түркия және Еуропа нарықтарына жылдам әрі сенімді жеткізуді қамтамасыз ету.
Инфрақұрылымдық шектеулер
Ақтау мен Құрықтың бірлескен инфрақұрылымдық сыйымдылығы жылына шамамен 22 млн метрикалық тоннаны құрайды, оның ішінде Ақтау ғана 12 млн тоннаға дейін өңдей алады. Алайда Дүниежүзілік банк порт сыйымдылығы, теміржолға қолжетімділік және Қазақстан-Өзбекстан шекарасындағы кідірістерді Орта дәліздің негізгі кедергілері ретінде атайды. Сонымен қатар Каспий теңізінің тартылуы толық жүктелген кемелердің кейбір порттарға кіруін қиындатып, тереңдету жұмыстарын қажет етеді. Қазақстан Құрықта тереңдетуді 2025 жылы аяқтап, Ақтауда 2026 жылдың соңына дейін аяқтауды жоспарлап отыр.
Теміржол желілерін жаңғырту
Қазақстан Ақтау мен Құрыққа апаратын Шалқар-Бейнеу және Бейнеу-Маңғыстау теміржол учаскелерін жаңғыртып жатыр. 2026 жылдың ақпанында Дүниежүзілік банк Қазақстанның Орта дәлізіндегі теміржол дамуына 1,41 млрд доллар коммерциялық қаржыландыру тарту үшін 846 млн доллар кепілдік бекітті. Жоба аясында Мойынты-Қызылжар арасындағы 322 шақырымдық жаңа теміржол желісі салынады, бұл маршрутты 149 шақырымға қысқартып, басқа учаскелердегі кептелістерді азайтады.
Өзбекстанның көлік инфрақұрылымы
Өзбекстан да өз көлік инфрақұрылымын кеңейтіп жатыр. Елде 4 000 шақырым халықаралық көлік дәлізі және 4 700 шақырым теміржол желісі бар. Ташкент пен Самарқанд арасында жаңа ақылы автожол құрылысы басталды, бұл елдегі ең көп жүретін көлік бағыттарының біріндегі кептелісті азайтып, Орталық және Шығыс Өзбекстан арасындағы жүк тасымалын жақсартады.
Болашақ жоспарлар
Ташкент Қытай-Қырғызстан-Өзбекстан теміржолы және Трансафған теміржолы сынды жобалардың сыртқы нарықтарға қосымша шығу мүмкіндігін беретініне сенеді. Бұл жобалар әртүрлі сауда бағыттарын қамтиды және әлі де әзірлеу сатысында. Олар аяқталғанға дейін Қазақстан және оның Каспий порттары Өзбекстан үшін батыс бағыттағы жүктердің негізгі жолы болып қала береді.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: @primeminister.kz / Times of Central Asia