Қытайдың жаңа заңы: трансшекаралық сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес
6 қарашада Қытай Халық Республикасы трансшекаралық сыбайлас жемқорлыққа қарсы заң қабылдап, оны бірден күшіне енгізді. Құжат шетелдік лауазымды тұлғаларға пара беру, шетелдегі сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтары, күдіктілердің қашуы және сыбайлас жемқорлық активтерін жылжыту мәселелерін біріктіреді.
33-бап: делдалдар мен консультанттарды тексеру
Орталық Азия үшін 33-бап ерекше қызығушылық тудырады. Ол компанияларға жалданатын делдалдар мен консультанттарды тексеруді, олардың жұмысын бақылауды міндеттейді және оларды сыбайлас жемқорлық әрекеттері үшін пайдалануға тыйым салады. Бұл ережелер қытайлық кәсіпорындардың шетелдік бөлімшелеріне де қолданылады.
Бұрынғы кезде жергілікті «көмекші» қытайлық инвесторға «Бақаға жеткізіп», рұқсаттар мен қажетті адамдармен мәселелерді шешуді уәде ететін классикалық жағдай жиі кездесетін. Ол үшін айтарлықтай сыйақы төленетін, әрине, артық мәліметтерсіз және ресми түбіртексіз. Алайда енді мұндай көмекшінің қызметтерін тексеру арнайы қытай заңында тікелей көзделген.
Іс жүзіндегі салдарлар
Осыдан күнделікті өзгерістерді күтуге болады: сыйақы қандай қызмет үшін төленетіні, қандай қызметтер шын мәнінде көрсетілгені және қарапайым рұқсат алу үшін неге соншалықты қымбат көмекші қажет болғаны туралы сұрақтар көбейеді. Жергілікті серіктес екі жаққа да қолайлы төлем Қытайдағы бақылаушы органдарда сұрақ тудыруы мүмкін екенін ескеруі керек.
Шетелдік лауазымды тұлғаларға пара беру Қытайда бұрын да қылмыстық жауапкершілікке тартылатын. Енді осы тыйымның айналасында егжей-тегжейлі ескерту және бақылау жүйесі құрылуда. Сонымен қатар, 45-бап сыбайлас жемқорлыққа қарсы талаптарды сақтау бойынша міндеттерді орындаудан бас тартқан жағдайда тиісті қызметті тоқтата тұруға, бұзушылықтарды түзету үшін жұмысты тоқтатуды талап етуге немесе тиісті лицензияларды қайтарып алуға мүмкіндік береді.
Саяси аспект және халықаралық ықпал
6-бап Қытайға қысым жасау үшін сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресті сылтау ретінде пайдалануға және шетелдік заңдарды өз аумағынан тыс жерде заңсыз қолдануға қарсы жауап және бөгеу шараларын көздейді. Бұдан Пекиннің қос міндеті көрінеді: шетелдегі өз бизнесін тәртіпке келтіру және оны сыртқы қысымнан қорғау мүмкіндіктерін нығайту.
Бұған дейін үнділік ірі компаниялар ішкі аудит пен «пара беру» мүмкіндігінің жоқтығынан Орталық Азиядағы тендерлерде ұтылып жатқанын қатты шағымданған. Қытайлық компаниялар үшін посткеңестік кеңістікте заңның маңызы практикаға байланысты болады: заң қаншалықты мұқият сақталады және Пекин бұзушылықтарды қаншалықты дәйекті түрде қудалайды.
Яғни, қытайлықтар тотальды сыбайлас жемқорлық өрісінде «үлкен ағаларға алғыс білдіру» мүмкіндігі болмаса, олардың мүмкіндіктері төмендемей ме дегенді анықтауы керек. Қалай болғанда да, уақыт тез өзгеруде, «қажетті адамдарға қолжетімділікті» сатушыларға қосымша мәселе туындайды: қытайлық тапсырыс берушіге енді оған нақты не сатылып жатқанын сұрау тікелей тапсырылған.
