Қазақ әдебиеті Нобель кітапханасының қорын толықтырды
Стокгольмдегі Швеция академиясының құрамындағы Нобель кітапханасына 14 қазақ жазушысының 15 кітабы тапсырылды. Бұл туралы Times of Central Asia хабарлады. Жинақтағы кейбір шығармалар ағылшын, неміс, испан және түрік тілдерінде жарық көрген.
Кітаптарды Швеция академиясының шақыртуымен Стокгольмге барып, кітапхана мен мұрағатта зерттеу жүргізген қазақ ақыны әрі журналисі Дүйсенәлі Алимақын тапсырды. Басылымдарды кітапханашы Ларс Льюнгдаль қабылдап алды.
Нобель кітапханасының ерекшелігі
1901 жылы құрылған Нобель кітапханасы әдебиет саласындағы Нобель сыйлығын тағайындайтын Швеция академиясына қарайды. Оның шамамен 200 мың томнан тұратын қоры әлемнің түкпір-түкпірінен жиналған әдеби шығармаларды, сондай-ақ әдебиеттану мен тіл біліміне қатысты зерттеулерді қамтиды. Кітапхана жұртшылыққа ашық.
Тапсырылған жинақтың мазмұны
Сыйға тартылған кітаптар қатарында XIX ғасырда өмір сүрген қазақ ақыны әрі ойшылы Абай Құнанбаевтың өлеңдері, Ілияс Жансүгіровтің «Құлагер» поэмасының ағылшын тіліндегі басылымы, Таласбек Әсемқұловтың «Талтүс» шығармасының испан тіліндегі аудармасы және Рахымжан Отарбаевтың «Бас» кітабының неміс тіліндегі нұсқасы бар.
- Тынымбай Нұрмағамбетовтің екі кітабы;
- Роза Мұқанованың «Қарауылдағы періште» шығармасы;
- Жүсіпбек Қорғасбектің «Кёльндегі қасқыр» кітабы;
- Қытайда тұратын қазақ жазушысы Оразхан Ахметтің «Тұлпардың соңғы тұяғы»;
- Ұлықбек Есдәулеттің «Ынтық зар» өлеңдер жинағы;
- Ербол Алшынбайдың «Күн батардағы әкемнің көлеңкесі» кітабының түрік тіліндегі басылымы;
- Сәуле Досжанның «Арамзаның трагедиясы» ағылшын тіліндегі жинағы;
- Қанат Әбілқайырдың «Ағыраптағы аты жоқ адам» шығармасы;
- Абай Аймағамбеттің «Толқынды күткен бала» кітабы;
- Дүйсенәлі Алимақынның «Америка ашқан қазақтар» еңбегі.
Соңғы аталған кітап американдық газеттер мен мұрағат құжаттарындағы қазақтар туралы деректерді зерттеуге арналған.
Контекст және аймаққа әсері
Роза Мұқанованың шығармасы бастапқыда «Мәңгілік бала бейне» деген атаумен жарық көріп, Семей ядролық сынақ полигонындағы сынақтардың салдарын қарастырады. Оның ағылшын тіліндегі басылымы 2026 жылдың қазанында Франкфурт кітап көрмесінде таныстырылған болатын.
Алимақынның кездесу туралы әңгімесіне сәйкес, Льюнгдаль кітаптарды Стокгольмге жеткізгені үшін алғыс айтып, неміс тіліндегі басылымдар кітапхана оқырмандары арасында ерекше сұранысқа ие екенін атап өтті. Ол сондай-ақ тапсырылған шығармалардың кейбірін өзі оқығысы келетінін білдірді.
Нобель кітапханасы шет тілдеріндегі басылымдарды Швецияның ұлттық кітапханалық каталогы Libris-те тіркейді және кітапханааралық абонемент жүйесіне қатысады. Бұл оқырмандар мен зерттеушілерге кітаптарды тауып, оларды басқа кітапханалар арқылы сұратуға мүмкіндік береді. Осылайша қазақ әдебиетінің әлемдік ғылыми және мәдени айналымға енуіне жаңа жол ашылып отыр.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: Nobel Library in Stockholm; all images courtesy of Duisenali Alimakyn / Times of Central Asia
