Орта дәлізді дамытуға арналған бірлескен қор бастамасы
Қазақстан мен Қытай Транскаспий халықаралық көлік бағытын — Орта дәлізді — дамыту үшін алдын ала мақсаты 200 миллион долларға дейінгі бірлескен инвестициялық қор құруды талқылап жатыр. Бұл туралы қазақстандық үкімет 2 қарашада мәлімдеді. Аталған бағыт Қытай мен Еуропаны Қазақстан, Каспий теңізі, Әзірбайжан және Грузия арқылы байланыстырып, теміржол мен теңіз көлігін ұштастырады. Ол жүк жөнелтушілерге Ресей арқылы өтетін құрлықтық бағыттарға балама ұсынады.
Келіссөздердің барысы мен тараптар
Қазақстанның Премьер-министрінің орынбасары, Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин қор мәселесін Қытайдың Қаржы министрі Лань Фоаньмен Алматыда өткен Орталық Азиямен экономикалық ынтымақтастық жөніндегі екінші Тяньшань форумы аясында талқылады. Үкіметтің мәліметінше, Қазақстан бұл қорды алғаш рет 2026 жылдың шілдесінде Шанхайда Президент Қасым-Жомарт Тоқаев пен Қытай Төрағасы Си Цзиньпиннің кездесуі кезінде ұсынған болатын.
Жүк айналымы мен инфрақұрылымдық мақсаттар
2025 жылы Орта дәліз арқылы 4,12 миллион метрикалық тонна жүк тасымалданды, бұл бір жыл бұрынғы 4,48 миллион тоннамен салыстырғанда шамамен 8%-ға төмен. Қазақстан бағыттың жылдық қуатын 2028 жылға қарай 10 миллион метрикалық тоннаға жеткізуді жоспарлап отыр. Жұманғарин қордың жұмыс қағидаттарын келісу үшін екі елдің қаржы институттарын белгілеуді ұсынды. Үкімет хабарламасында ықтимал қатысушылар ретінде Қазақстанның «Бәйтерек» ұлттық басқарушы холдингі мен Қытайдың Жібек жолы қоры аталған.
Қаржыландыру тетіктерін үйлестіру
Үкімет Орта дәліз қорын әзірленіп жатқан үш бірлескен қаржыландыру тетігінің бірі деп сипаттады. Қалған екеуі — Silk Road Finance Corporation-мен бірге әзірленіп жатқан Kazakh Invest Fund және екі елдің қаржы институттарын тартатын несие мен жобалық сақтандыру шарттары. Жұманғарин бұл тетіктерді жеке ұйым құрмай-ақ, жобалық қаржыландыру мен сақтандыруға арналған бірыңғай «терезе» арқылы үйлестіруді ұсынды. Оның айтуынша, бұл әр басым жоба үшін ұзақ мерзімді несиелеу, сақтандыру жабыны, кепілдіктер, юаньмен қаржыландыру және қажет болған жағдайда үлестік қатысуды қамтитын кешенді қаржыландыру пакетін жасауға мүмкіндік береді. Үкімет тетікті сынау үшін бірнеше пилоттық жоба таңдалатынын, бірақ олардың атауларын әзірге жарияламағанын хабарлады.
Басқа да инфрақұрылымдық жобалар
Бөлек, тараптар Қытайдың Экспорт-импорт банкінен ықтимал инфрақұрылымдық қаржыландыруды талқылады. Қазақстан Қаржы министрлігі Алматы метросын кеңейту, Астананың көлік инфрақұрылымын дамыту, Орталық–Батыс тас жолын салу және астананың сумен жабдықтау жүйелерін жаңғырту жобаларын атады. Алайда қандай да бір жобаның ұсынылып отырған инвестициялық қор есебінен қаржыландырылатыны нақтыланбаған. 2 қарашадағы үкімет мәлімдемесінде Орта дәліз қорына әр елдің қанша қаражат салатыны, меншік қалай бөлінетіні және қор қашан іске қосылатыны көрсетілмеген.
Дереккөз: Times of Central Asia
Сурет: Image: @primeminister.kz / Times of Central Asia
